- Niemowlęta do 12. miesiąca życia powinny być karmione przede wszystkim mlekiem matki, ale od ok. 4. miesiąca można zacząć wprowadzać do ich diety również inne składniki. Wbrew niektórym opiniom, przed ukończeniem przez dziecko pół roku nie należy do diety wprowadzać glutenu. Ostrożnym należy być również z podawaniem pełnego mleka krowiego – o tajnikach właściwego karmienia najmłodszych mówi Katarzyna Dąbrowa, ekspert do spraw żywienia z wrocławskiej sieci sklepów Askot.

- Karmienie piersią jest dla dziecka bardzo istotne i pożyteczne. Kiedy jednak przejść z karmienia naturalnego na sztuczne?

- Zgodnie z opiniami ekspertów, niemowlę powinno być karmione piersią przynajmniej do 6. miesiąca życia. Nie ma jednak absolutnie żadnych przeciwwskazań, aby podawanie posiłku w formie naturalnej kontynuować przez kolejny rok czy nawet dwa. Po 24. tygodniu, mleko naturalne nie może być jedynym pożywieniem. Jest to najlepszy okres aby urozmaicić codzienną dietę dziecka. Najlepiej żeby składała się ona z produktów bezmlecznych takich jak: owoce, warzywa i kasze. Po 1. roku można zacząć podawać mięso, wędliny oraz sery. Każdy produkt powinien być wprowadzany osobno w pewnych odstępach czasowych. Pozwoli to niemal natychmiast zauważyć ewentualną reakcję alergiczną na daną grupę żywności.

- Jak więc powinna wyglądać prawidłowa dieta w pierwszych miesiącach życia maleństwa?

- Pierwszy kwartał powinien opierać się właściwie tylko na pokarmie naturalnym. Ważne jest aby w tym okresie nie podawać dziecku butelki. Może skutkować to problemami z ponownym przestawieniem się maleństwa na ssanie piersi. Nawet kilkudniowa rezygnacja z podawania pokarmu w naturalnej formie, niesie za sobą konsekwencje, także dla kobiety karmiącej. Przestaje ona bowiem produkować odpowiednią ilość hormonu laktogennego, a co za tym idzie, jakość mleka przestaje być wystarczająca. Po 4. miesiącu życia, do pokarmu naturalnego można dodać produkty, takie jak zupa jarzynowa czy kleik ryżowy. Należy pamiętać o tym, że dziecko bardzo szybko odzwyczaja się od ssania piersi, tak więc najlepiej by maluszek był karmiony łyżeczką. Trzeci kwartał to okres, kiedy rodzic bez obaw może wprowadzić drobne kawałki gotowanego mięsa lub przeciery owocowe. W przypadku, gdy nie ma ryzyka, że maleństwo dostanie alergii, można zacząć podawać także żółtko jaja.

-Dlaczego prawidłowa dieta jest tak istotna dla rozwoju dziecka?

- Odpowiednie zachowania żywieniowe mają korzystny wpływ na układ odpornościowy maleństwa. Jego prawidłowe funkcjonowanie pozwala uchronić dziecko przed chorobami zakaźnymi, alergią czy przeziębieniami. Nieocenioną rolę spełnia w tym przypadku pokarm naturalny. W mleku matki znajdują się bowiem przeciwciała, za sprawą których organizm dziecka z jednej strony, toleruje pewne składniki pokarmowe, z drugiej natomiast, próbuje zwalczać drobnoustroje, które są źródłem chorób. Według badań przeprowadzonych przez naukowców, najważniejszymi składnikami wpływającymi na prawidłowy rozwój układu immunologicznego są: białko, żelazo, cynk oraz witaminy A i E. Sprawność umysłową i koncentrację dziecka stymulują z kolei produkty bogate w proteiny, do których należą m.in. mięso drobiowe, jaja kurze, ryby oraz jogurty.

- Przygotowanie posiłku dla maluszka to pracochłonne zajęcie, dlatego część rodziców wybiera wygodniejszą formę: produkty w słoiczkach. Czym powinni się oni kierować wybierając gotowe dania?

- Podstawową rzeczą na jaką należy zwracać uwagę jest wiek, od którego dany produkt może być podawany. W organizmie dziecka, szczególnie w pierwszych miesiącach, zachodzą poważne zmiany mające na celu przystosowanie go do samodzielnego funkcjonowania, dlatego bardzo istotne jest stosowanie się do wszystkich zaleceń producenta. Jeżeli dany produkt może być stosowany np. po 4. miesiącu życia, oznacza to, że należy podawać go nie wcześniej niż w momencie, gdy malec będzie miał skończone 16 tygodni. Ponadto, wybierając gotowy posiłek, warto zwrócić uwagę czy użyte produkty pochodzą z upraw ekologicznych. Gwarancją tego jest certyfikat wydawany przez upoważnioną jednostkę, której nazwa i kod powinny znaleźć się na etykiecie produktu. Posiłki Bio mogą mieć nieco wyższą cenę, jednak są one całkowicie bezpieczne dla maluszka.

- Jakie produkty nie powinny znaleźć się w codziennej diecie niemowlęcia?

- Należy pamiętać, że nie można podawać dziecku wszystkiego na co ma ono ochotę. Przede wszystkim powinno się ograniczyć cukry w każdej postaci. Spożywanie zbyt dużych ilości miodu, słodkich przetworów owocowych czy uwielbianej przez maleństwa czekolady, może doprowadzić nie tylko do nadmiernego przybierania na wadze, ale w późniejszym okresie, także do problemów z uzębieniem. Cukier powoduje także większą podatność na choroby. Jest to związane z tym, że za jego sprawą w organizmie dziecka zanika witamina B1 odpowiedzialna, m.in. za odporność. Należy unikać również wszelkich produktów typu instant, w skład których wchodzą utrwalacze, aromaty i barwniki szkodliwe dla maluszka. Absolutnie nie wolno podawać dziecku produktów surowych, takich jak jajka, metka czy nieprzegotowane mleko krowie. Mogą one bowiem być źródłem naprawdę groźnych bakterii i chorób.

- Jakie mogą być przyczyny niepożądanego przybierania przez dziecko na wadze i jak można temu zapobiegać?

- Istnieją trzy podstawowe źródła nadwagi. Pierwszą grupę stanowią czynniki genetyczne, na które niestety nie mamy żadnego wpływu. Kolejne to czynniki nazywane środowiskowymi. Wiążą się one z nieprawidłową dietą kobiety w okresie ciąży oraz całkowitą rezygnacją lub zbyt krótkim okresem karmienia dziecka piersią. Wszystko to ma swoje konsekwencje w późniejszym wieku. Ostatnia, najbardziej popularna grupa czynników, związana jest ze spożywaniem przez maluszka zbyt dużej ilości kalorycznych produktów. Nadwadze można jednak skutecznie zapobiegać. Po pierwsze, w miejsce słodyczy, powinny pojawić się warzywa i niskokaloryczne owoce. Po drugie, należy wyrobić u dziecka nawyk częstego jedzenia niedużych porcji. Ilość posiłków powinna wahać się w granicach 4 lub 5 w ciągu całego dnia. Dla zapobiegania nadwadze istotna jest aktywność ruchowa, która pozwoli dziecku spalić zbędne kalorie.

- Częstą dolegliwością wśród najmłodszych jest alergia pokarmowa. Jak rozpoznać jej pierwsze symptomy?

- Najczęstszym objawem są różne problemy związane z przewodem pokarmowym. Pierwszym sygnałem, że organizm dziecka może nie tolerować danej grupy produktów, jest kolka jelitowa. Występująca u ok. 10 proc. niemowląt alergia pokarmowa, wywołuje również atopowe zapalenie skóry, ostrą pokrzywkę, napady astmy oskrzelowej związane z reakcją układu pokarmowego czy chociażby nadmierny niepokój i płacz dziecka. Najbardziej popularnymi alergenami są: mleko krowie, białko jajka kurzego oraz ryby. Reakcje alergiczne wywołują również pokarmy pochodzenia roślinnego, takie jak gluten, soja, orzechy arachidowe, a także jabłka i cytrusy. Z każdym przypadkiem tego typu schorzenia, najlepiej udać się do lekarza pediatry. W większości przypadków, stosowanie się do zaleceń specjalisty, powoduje zanikanie niepożądanych reakcji na konkretną grupę produktów.

- Jakie są najczęściej popełniane przez rodziców błędy w odżywianiu maleństwa?

-Z pewnością jednym z najpoważniejszych błędów jest zbyt szybka rezygnacja z podawania dziecku pokarmu naturalnego. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia, nie powinno się tego robić wcześniej niż przed ukończeniem przez dziecko 6. miesiąca życia. Ponadto rodzice zbyt szybko rozszerzają dietę niemowlęcia, co z kolei zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia alergii pokarmowej. Bardzo często dzieci, głównie za sprawą rodziców, spożywają w ciągu całego dnia dużą liczbę bezwartościowych przekąsek. Najczęściej są to ciastka lub czekolada, które w nadmiarze mogą prowadzić do wspominanych już problemów z nadwagą. Poważnym błędem jest także zbyt wczesne wprowadzenie do diety, silnie alergizującego, mleka krowiego. Gdy dziecko osiągnie już odpowiedni wiek i zacznie jeść domowe obiadki, najczęstszym „grzechem” rodziców jest dodawanie do potraw soli, o której szkodliwym działaniu nie trzeba przypominać. Ponadto zupki zamiast na wywarze mięsnym, powinny być przygotowywane na wywarze warzywnym, bez niepotrzebnych dodatków wzmacniających smak.

- Na co zwracać uwagę, by wybierać jedynie wartościowe produkty żywieniowe dla najmłodszych?

- Posiłki podawane dzieciom muszą być bogate w witaminy, będące istotnym elementem na każdym etapie odżywiania. Zdecydowanie najważniejszymi są te z grupy A, D, C i E, które wpływają na prawidłowe funkcjonowanie wzroku, wzmacniają kości, poprawiają odporność oraz funkcjonowanie układu nerwowego. Produkty żywieniowe powinny być również bogate w węglowodany, dostarczające odpowiednią ilość energii oraz będące niezbędnym elementem prawidłowej przemiany materii. Nie wolno zapomnieć również o białku, które towarzyszy tworzeniu tkanek i enzymów. Ogromną rolę w funkcjonowaniu organizmu odgrywają także składniki mineralne. W podawanych dziecku produktach nie powinno więc zabraknąć żelaza, wapnia, magnezu oraz cynku. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości, warto skorzystać z porady dziecięcego dietetyka lub po prostu lekarza pediatry. Ich wiedza i doświadczenie pozwolą wybrać produkty w pełni zaspokajające potrzeby dziecięcego organizmu.